|
İLK YARDIM
İlk yardım,aniden hastalanana veya yaralanan biriyle ilgilenmek olarak tanımlanabilir.
İlk yardımı uygulayan kişi,ilk yardım tekniklerini iyi bilmeli ve uygulayabilmelidir.Bu bilgiler iyi bilinmiyorsa,yaşayabilecek hastanın ölümüne,sakat kalmayacak kimsenin sakat kalmasına,hemen düzelebilecek kimsenin devamlı hastanelik olmasına neden olunur.
İlk yardımı gerçekleştiren kişi,çabuk düşünüp hareket edebilmeli,ciddi bir kaza olduğunda hemen doktora ulaşabilmeli veya haber verebilmelidir.
Sadece ilk yardımdan anlayan kişilerin müdahele etmesine izin verilmelidir.Olduğu gibi bırakılması bilinçsiz yardımdan daha doğru sayılır.
İlk yardımı yapan,yardıma muhtaç olanın solunum ve nabzını kontrol etmeli,gereken müdaheleyi yapmalı,gereken haberleşmeyi (örneğin doktor,polis,ambulans veya kurtarma ekibi çağırmak gibi) ayarlayabilmek için birilerini hemen görevlendirebilmelidir.
Kanamalarda İlk Yardım
Küçük kanamalar,hastanın hayatı için nadiren de olsa ani bir ölüm tehlikesi olabilir.Bununla beraber yaralanmaların neden olduğu ciddi kan kaybı öldürücü olabilir.Aşırı kanama olursa hasta tıbbi yardım gelene kadar:
a.Mümkünse,yara kalp seviyesinden yukarıda olacak şekilde tutulmalıdır,
b.Yara,temiz bir kompres ile örtülüp avuç içi ile bastırılmalıdır.Kompresin olduğu yer üzerine basınç pedi yerleştirip üzerinden bağlamakla kanama durdurulmalıdır.Kanama bu şekilde bağlandığı halde 10 dakikadan fazla devam ediyorsa boğucu sargı uygulanmalıdır.
Boğucu sargı tek kemikli vücut bölgelerinde,yani üst kol ve uyluk bölgelerinde uygulanabilir.En uygun boğucu sargı noktaları,üst kolun ortası ile kasığın bir karış alt bölümüdür.Boğucu sargı yapılırken alttaki derinin kıvrılmamasına dikkat edilmelidir.Boğucu sargı 2-3 saatten daha uzun süre tutulmamalı,yarım saatte bir 5 dakika gevşetilmelidir.
c.Kanama olan kısmın üzerindeki ped tampon kesinlikle açılmamalıdır.Çünkü pıhtılaşmanın oluşup kanamanın durmasına yardımcı olur.
d.Hastanın bilincinin bozulmaması için devamlı konuşup kendini kaybetmemesine mani olunmalıdır.
Yaralanmalarda
Yara ;deride,dokuda,mukozada içten veya dıştan bir yarılma veya kopmadır.Açık yaralar temiz bir kompres ile örtülmeli,önerilen merhem uygulanmalıdır.Yaranın temizlenmesi ve yabancı maddelerin çıkarılması doktora bırakılmalıdır.Aksi halde yaralanmayı takiben enfeksiyon meydana gelebilir (Mikrop kapma neticesi hastalık,ateş,şişme,iltihaplanma vb.).
Burun Kanamasında
a.Kişi oturtulur,başı hafifçe öne eğilir.
b.Burnun yumuşak kısmı iki parmak ile sıkılır,10 dakika bu şekilde bekletilir.
c.Bu yolla durdurulamayan kanamalar acilen sağlık kuruluşuna gönderilir.
d.Sık sık burnu kanayan kişi,tedavisi için sağlık kuruluşuna gönderilir.
Baş Yaralanmalarında
a.Saçlı deri kanamalarında yara,su ve sabunla temizlendikten sonra temiz bir sargı bezi ile baskı (tampon) uygulanmalıdır.
b.Kanama bu şekilde durdurulsa bile kafatası kırığı olabileceğinden bütün baş yaralanmalarında kişi mutlaka sağlık kuruluşuna götürülmelidir.
Burkulma ve Çıkıklarda
1.Burkulan veya ezik olan bölgeye hemen bir torba içerisinde buz konulur.
2.O bölge -varsa elastiki bandajla sarılır ve hasta sağlık kuruluşuna gönderilir.
3.Burkulmalarda ilk 24 saatten sonra hastayı rahatlatmak için sıcak kompres uygulanır.
4.Kırık ve çıkıklarda hasta şoka girebileceğinden,solunum ve kalp atışı kontrol edilir.
5.Hastayı rahatlatarak hareketsiz durması sağlanır,kırık organın pozisyonu değiştirilmez.
6.Açık yaraların üzeri temiz sargı bezi ile kapatılır.
7.Kısa bir zaman sonra ameliyat gerekebileceğinden ağızdan birşey verilmez.
8.Kol ve bilek kırıklarında;
a.Göğüs ve kol arasına çok ytumuşak bir yastık vb. konulur,el diğer göğsün doğrultusunda,göğüs üzerine yerleştirilir.
b.Gömlek veya ceketin kolu çengelli iğne ile tutturulur.
c.Kırığı olan kişiye,sakat kolunun dirseğini diğer eliyle tutması söylenir veya üçgen askı ile boynuna asılır.
d.Kolu -eğer varsa- tahta veya sargı beziyle tespit edilip o şekilde boynuna asılabiir.
9.Kaburga, kalça kemiklerinin kırıklarında, hastanın pozisyonunu değiştirmeden yatırarak sağlık kuruluşuna nakil yapılır.
10.Bacak kırıklarında, kırık bölgenin altına tahta ya da benzeri sert bir cisim konularak üzeri sargıbezi ile sarılıp tespit edilir.
Böylece kırık bacağın haraket etmesi önlenmiş olur.
11.Bel kemiği kırıklarında hasta sırt veya boyun ağrılarından şikayet eder.Dokunma duyusunda bozukluk hatta felç olabilir.
Bu ve benzeri belirtileri olanlar kesinlikle eğilip bükülemez, yerden kaldırılmazlarDüz ve haraketsiz durmaları, taşınırken de düz bir
tahta üzerinde taşınmaları sağlanır.Çünkü en ufak bir haraket olmadan hastanın omuriliğinin zedelenmesine ve hayatını yitirmesine veya
tamamen felç olmasına neden olabilir.
Yanıklarda
Yanıklar; sıcağın ,radyasyonun, kimyasal maddeleein neden olduğu yaralanmalardır.
Yanığın derecesi genel olarak yanığın derinliğine göre sınıflandırılır;
a.Birinci derecedeki yanıklar:Deride kırmızılık ve renk değişikliği,
b.İkinci derece yanıklar:Deride kabarcıkların oluşması, renk kaybolması, yüzeysel ve derin olarak ikiye ayrılır.
c.Üçüncü derece yanıklar:Derinin tüm tabakalarının tahrip olması demektir.
Birinci derece yanıklar çok kere tıbbi bakım gerektirmez.Ağrı ve sızı yaralı bölgeyi suya sokmakla geçer.Yanık bölge
temiz, kuru yumuşak bir bez veya gazlı bezle örtülmelidir.Yanık bölgeye temiz vazelin veya yanık pomadı sürülür.
İkinci ve üçüncü derecedeki yanıklar tıbbi bakım gerektirir.Ciddi ve derin olan ikinci derece yanıklar için ilk yardım tedavisi,
üçüncü derecedeki yanıkların aynısıdır.
2. ve 3. derecede yanıklarda tıbbi yardım gelene kadar yapılacak ilk yardım:
a.Hasta yanığa yol açan ortamdan uzaklaştırılmalıdır.
b.Yanan bölge steril bir bezle örtülmelidir.
c.Merhem, tuz, sprey veya ev ilaçları kullanılmamalıdır.
d.Yanan ayak ve kollar yüksekte tutulmalıdır.
e.Yanan yerlere buzlu su yerine soğuk torba uygulanmalıdır.
f.Yüzünde yanık olan kişi oturmuş vaziyette tutulmalı ve nefes alma durumu kontrol edilmelidir.
g.Derideki kabarcıkları patlatmaktan ve deri parçalarını kaldırmaktan sakınılmalıdır.Hastanın giysileri-gerekirse- kesilerek
çıkarılmalıdır.
h.Yanık üzerine salça, diş macunu gibi maddeler hiçbir zaman sürülmemelidir.
Kimyasal Yanıklar
a.Kimyasal madde ile yanan deri en az 10-15 defa bol su ile yıkanmalıdır.
b.Yanan yerdeki elbiseler hemen çıkarılmalı, yara sterl bantla örtülmeli, yanık derin ve büyükse hasta hemen doktora götürülmelidir.
c.Sorunlu hastalar sorun küçük bile olsa derhal sağlık kuruluşuna götürülerek doktor gözetiminde tutulmalıdır.
|
20.11.2008
